KO-LES-TE-ROL, Bu 4 hecelik sözcük bundan çok değil, 20-25 sene önce halkımız arasında çok fazla bilinen bir sözcük değildi. Şimdi ise üç  beş kişi bir araya geldiğinde veya genel sohbetlerde en çok adı geçen sözcük. Yüksek tansiyon hastasıyım veya şeker hastasıyım derken bir de kolesterolüm var diyenler maalesef çoğaldı.

Peki nedir bu kolesterol? Gerçekten vücudumuz için çok zararlı bir madde mi? Eskiden de yok muydu? Niye günümüzde bu kadar önemli bir rahatsızlıkmış gibi söz ediliyor? Aslına bakacak olursak vücudumuzun her hücresinde bulunan yaşamın devamı için gerekli bir yağ. Kolesterolsüz yaşam olamaz. Ama bizim tehlikeli olarak sözünü ettiğimiz yüksek kolesterol aslında. Dünya sağlık örgütü diyor ki Kolesterolünüz kanda %200 mg ı aşmamalı.  İyi kolesterol  dediğimiz HDL ne kadar yüksek olursa o kadar iyi. Örneğin %35 in altındaysa kötü. %70-80 civarlarında veya daha yüksekse çok iyi. Kötü kolesterol dediğimiz LDL ise ne kadar düşükse o kadar iyi. %130 un altında olmalı mutlaka.

HDL , damarlarımız içindeki kolesterolü  elektrik süpürgesi gibi temizliyor ve götürüp karaciğerde parçalanmasını  sağlıyor. Bir nevi damarlarımızı yıkama görevi görüyor. Bu durumda ne kadar yüksek olursa kandaki seviyesi o kadar faydalı. LDL ise tam tersi ,karaciğerden aldığı kolesterolü damarlara taşıyor. Yani oldukça zararlı.  Kandaki seviyesi ne kadar düşükse o kadar kalp damar sağlığımız iyi korunuyor demektir.

Neye bağlıdır peki kandaki kolesterol düzeyi? Acaba diyetimize dikkat edersek kolesterol seviyemiz normal seviyelerde seyreder mi? Bu sorulara yanıt vermeden önce hangi gıdaların kolesterol ihtiva ettiğine bir bakalım. Bir defa kolesterol sentezleme yeteneği sadece insan ve hayvan vücudunda var. Yani bitkiler kolesterol yapamıyor. O yüzden yediğimiz hiçbir bitkisel gıdada kolesterol yoktur.  Tam tersi  tüm hayvan orijinli gıdalar kolesterol ihtiva ediyor . O nedenle kolesterolsüz besin maddeleri tüketmek istiyorsak topraktan çıkan besinleri tercih etmeliyiz.

Kahvaltı soframızı şöyle bir gözden geçirelim. Neler var?  Zeytin , hellim,   reçel,  sosis, salam, ekmek. Acaba hangileri kolesterol ihtiva etmiyor. Basit bir mantık yürütecek olursak topraktan çıkanları rahatlıkla yiyebileceğimizi söyleyebiliriz. Yani zeytin, reçel ve ekmek kolesterol ihtiva etmezken, hellim, sosis ve salam hayvansal gıda oldukları için kolesterol ihtiva ediyor. Hayvansal kaynaklı bazı gıdalar ise kolesterol yönünden oldukça zengin.  Beyin, sakatat, ciğer, kırmızı et, kaymak yağı bunlardan bazıları. Balıkta beyaz et olduğu için daha az kolesterol ihtiva ediyor ama çok severek yediğimiz kalamar da yine kolesterolden zengin.

Peki acaba kandaki kolesterol yüksekliği sırf beslenmeyle mi ilgili?  Maalesef hayır. Hiç unutmuyorum, vejeteryan ( hiç hayvansal gıda tüketmeyen) bir arkadaşımla bir gün sohbet ederken hiç kolesterol tetkiki yaptırmadığını öğrendim. Çünkü beslenme şeklinden ötürü kolesterolünün normal ve hatta düşük olduğuna inanıyordu. Kendisini tetkik yaptırmaya ikna ettiğim zaman çıkan sonuca ilk önce inanmak istemedi. Çünkü kolesterol seviyesi %400 mg çıkmıştı. Yani çok yüksek bir değerdi. Tahlilin yanlış yapıldığını belirterek bir ikinci laboratuara da tetkik yaptırdı. Sonuç maalesef aynıydı. Daha sonra sohbetimizde babasının henüz 30 lu yaşlarda ani kalp krizi geçirip öldüğünü anlattı. Muhtemelen babasında da yüksek kolesterol vardı. Sigara da içtiği için ve bir de erkeklerde  kalp krizi geçirme sıklığı daha yüksek olduğu için, yüksek kolesterolün de etkisiyle genç yaşta kalp krizinden hayatını kaybetmişti. İşte bu tür kimselerin kolesterol seviyesini düşürmek için mutlaka ilaç önermekteyiz. Kolesterol ilaçlarını çoğu hastamız almaktan korkuyor. Karaciğerime dokunur diye endişe duyuyor. Gerçekten  karaciğer üzerine etkisi olan ilaçlardır ama doktor kontrolünde alınan ilaçların zararı olmaz. Çünkü biz rutin olarak karaciğer testlerini de istiyoruz. Karaciğer fonksiyonları etkilenmişse ya ilacı durduruyor veya başka bir grup ilaca geçiyoruz. Bu nedenle doktor kolesterol ilacı önermişse kesinlikle almak gerekiyor.

Kolesterolü düşüren diğer doğal bir yöntem ise egzersiz. Spor mutlaka hayatımızda yer almalı. Her gün yürüyüş yapamasak bile haftada 3 gün 20 dakikalık yürüyüş yeterlidir. Yüzme veya diğer vücut egzersizleri de yapılabilir.

Kısacası kendimizi sevelim ve koruyalım. Yılda en az 2 kez doktor kontrolü, sağlıklı beslenme ve egzersiz hayatımıza olumlu yönde katkı koyacak, kaliteli bir yaşam sürmemize yardımcı olacaktır.

Sağlıklı günler dileğiyle,

Dr. Sibel Siber