VİTAMİNLER

Vitaminler nelerdir?

Vitaminler az miktarlarda birçok yiyeceklerde bulunan kimyasal maddelerdir.  Yaşam için gereklidirler ve eğer beslenmemizde herhangi biri eksik ise hastalanırız.  Kimyasal madde oldukları için sentetik olarak da üretilebilirler.

Vitaminlerin genel görevleri

Vitaminler vücut fonksiyonlarının regüle  edilmesine yardımcı olurlar:

• Çocukların büyümesine yardım ederler
• Hastalıklara karşı korurlar

A Vitamini

A Vitamini:

• Çocukların büyümesine yardım eder
• Vücudun enfeksiyonlara karşı direnmesine yardım eder
• Karanlıkta daha iyi görmemizi sağlar

A vitamini yağda çözülen bir vitamindir; bu sebeple yağ asitlerinde mevcuttur.   Vücutta karoten denen birçok meyve ve sebzelerde bulunan sarı bir maddeden üretilebilir. Koyu yeşil sebzeler A Vitamini barındırırlar, yeşil renkleri karotenin sarı rengini saklar. Karoten ışıkta yavaş yavaş bozulur (bu nedenle uzun zaman saklanan turuncu renkli baharatların ve sebzelerin rengi solar)

Çok yüksek dozlarda A Vitamini toksiktir.

A Vitamini kaynakları şunlardır:

• Pisi balığı balık yağı                             
• Süt                                                       
• Morina balığı karaciğer yağı                     
• Ringa balığı                                          
• Böbrek                                               
• Havuç                                                    
• Ciğer                                                    
• Ispanak
• Tereyağ
• Su teresi
• A vitamini eklenmiş margarin 
• Domates
• Peynir  
• Kayısı
• Yumurta 

En fazla A vitamini balık yağlarında bulunur.  Süt ürünlerindeki A vitamini oranı değişir.  Çünkü sağılan hayvanlar yazın taze ot yerler ve kışın da kuru otlar tüketirler.  Bu sebepten yaz aylarında üretilen süt mamüllerinde en fazla A vitamini mevcuttur.  Böbrek ve karaciğer de iyi birer A vitamini kaynağıdırlar.

D Vitamini

D vitamini vücuttaki kalsiyum kullanımını kontrol eder.  Bu sebeple sağlıklı dişler ve kemikler için gereklidir.  A vitamini gibi bu da yağda çözülen bir vitamindir.

Önemli bir D Vitamini kaynağı  günışığının cilte reaksiyonuyla oluşur. ( Aşağı yukarı  D vitamini ıhtiyacımızın yüzde 75'i bu yolla elde edilir )  Diğer kaynakları ise:

• Balık yağı
• Margarin ( D vitamini eklenmiş olanı)
• Yağlı balık
• Süt ürünleri
• Yumurta sarısı

B Vitamini

İlk keşfedildiğinde bu vitaminin tek bir maddeden oluştuğu sanılmış ; fakat şimdi en azından 11 çeşitinin olduğu  biliniyor.  Temel 2 tanesi bunlardır:

1        B1 ( Thiamin)

2        B2  ( Riboflavin)

Diğerleri ise folik asit ve piridoksindir (B6).

B Vitamini suda çözülen bir vitamindir ve pişirilirken kaybolur.  Bu vitaminin görevleri şunlardır:

• Sinir sistemini sağlıklı tutmak
• Vücudun karbonhidratlardan enerji sağlamasına yardımcı olmak
• Büyümeyi teşvik etmek

C Vitamini ( Askorbik asit)

C Vitamini:

• Çocukların gelişmesinde gereklidir
• Yaraların kapanmasında  ve kırık kemiklerin birleşmesinde yardımcıdır
• Damak ve ağız enfeksiyonlarını önler

C vitamini de suda çözülür ve pişirilince ya da suda bekletilince  yok olur.  Kötü saklama koşullarında da kaybolabilir ( yiyecekleri cok uzun saklamak, kötü havalandırması olan  yerlerde saklamak,  yaralamak gibi) ve de sebzeleri küçük parçalara doğramakla zarar görür.

B Vitamini kaynakları

C vitamini kaynakları şunlardır:

• Kuş üzümü                                                              
• Patates                                                                 
• Brüksel lahanası ve diğer yeşil sebzeler                     
• Çilek                                                                     
• Limon 
• Portakal 
• Greyfrut 
• Domates   
• Muz
• Meyve suları